محمد صادق على خان
119
مخازن التعليم ( فارسى )
در غايت سرخى مىباشد و در بو شبيه بشبت در دوم سرد و خشك و ترياق جمله سموم و مقوى دل و مفرح و رافع مضرت هواى وبائى است و با شراب و به آب گرم و شبت مقى سموم و مضر ريه و مصلحش عسل و مضر سپرز و مصلح او كتيرا و بدلش گل داغستان و قدر شربتش تا يك مثقال طين صوفى حميد به فارسى خاك صوفى حميد نامند خاكيست سفيد و خوشبو كه از بلاد شيروان از بقعه صوفى حميد آورند لهذا بدين نام مسمى گشته نگاهداشتن او مانع گزيدن هوام و مار است و از مجرباتست و شرب او همين اثر دارد شربتش يك مثقال فرسخ هفتدهم در حرف العين المهملة عاقرقرحا لغت عربى است و آن نباتيست در مغرب كثير الوجود و در شكل و شاخ و گل و برگ شبيه به بابونه و بيخش قريب بشبرى و بسطبرى انگشتى تند و محرق و گويند آن بيخ طرخون جبلىست و جمعى برانند كه بيخ طرخون مسمى بعود الفرحست و قوتش تا هفت سال باقيست در آخر سيوم گرم و خشك و مفتح و محلل و جالى و مقوى باه مبرودين و مسهل بلغم و مدر و جهت درد سينه و سرفه و لكنت زبان و لقوه و فالج و رعشه و كزاز و مفاصل و امثال آن و استسقا و درد دندان شربا و ضمادا نافع و مضمضه طبيخ او با سركه جهت سستى لهات و زبان و حركت دندان مفيد و مضر ريه و مصلحش مويزج و كتيرا و بدلش دارفلفل و شربتش تا يك درم و روغن او محلل و مدر عرق و جهت جميع امراض بارده و سعوط او جهت صرع و درد سر مفيد و طريق ساختن او آنست كه يك وقيه خشك او را كوبيده در يك رطل آب بجوشانند تا به دو اوقيه برسد يا دو وقيه روغن زيتون بجوشانند تا آب بسوزد و روغن بماند صاف نمايند عسل به فارسى شهد و انگبين نامند و بهترين آن صاف مايل بسرخى و قوامدار است كه باندك حدت و خوشطعمى و بىموم باشد و بعد از ان سفيد و زبونترين او سبز و سياه خشك و تلخ و كهنه است يعنى دو سال برو گذشته باشد و در غايت حدت مىباشد مورث جنون و محرق اخلاط و مهلك است و عسل خام مسهل اخلاط لزجه و محرك سرفه و نفاخ و موافق معده و درد آن و ورم امعاء و صالح الغذا و در جلا و حدت قوىتر از آتش ديده و مهيج قى است و عسل كف گرفته را نفوذ و انضاج